Afgelopen week ben ik samen met Halszka Jarodzka en Thomas Jaarsma naar Finland geweest naar een conferentie over het gebruik van nieuwe tools om visuele expertise (in de geneeskunde) te onderzoeken. Een paar dingen waren erg opvallend.

1. Er worden allerlei oogbewegingsonderzoekingen gedaan, maar goede hypotheses over de relatie tussen expertise en oogbewegingen zijn er eigenlijk nog niet.

2. Oogbewegingen zijn vooral handig als maat wanneer het om gelocaliseerde verschijnselen gaat, maar er zijn ook verschijnselen die meer het aspecten en kwaliteiten te maken hebben die een mens waarneemt zonder dat ernaar gekeken wordt. Vergelijk het met de waarneming dat er golven op het water staan, of dat het bewolkt is. Daarvoor hoeft de individuele golf of wolk niet bekeken te worden. Of de herkenning van een Moiré-patroon. Ook dat neem je waar zonder precies naar individuele onderdelen van een patroon te kijken.

Logisch? Nou, niet wanneer je van een aandachtstheorie uitgaat die veronderstelt dat er eerder 'iets' dingachtigs moet worden waargenomen, voordat het kan worden geanalyseerd en benoemd.