MOOC staat voor massively open online course. Het is een vorm van open education, die onder meer wordt toegepast door George Siemens, Stephen Downes en -zoals hij deze week tijdens Dé Onderwijsdagen vertelde- Erik Duval. Via George Siemens kwam ik een editie van Educause' 7 Things you should know about... over MOOC tegen.

Educause definieert MOOC als

a model for delivering learning content online to virtually any person—with no limit on attendance—who wants to take the course.

Betalende studenten worden beoordeeld, terwijl de vaak zeer grote groep niet-betalende studenten niet worden beoordeeld. Door de combinatie van 'officiële' studenten en de overige grote groep lerenden ontstaat een heel aparte dynamiek in de cursus. Vooral omdat deze opzet meestal uit gaat van co-creatie, en een gedistribueerde verantwoordelijkheid voor het 'onderwijs'. Een traditionele cursusaanpak, waarbij een grote verantwoordelijkheid voor begeleiding en feedback bij de docent ligt, zou een MOOC ook tot een onhanteerbaar concept maken voor docenten.

De praktijk leert dat docenten en lerenden vaak erg moeten wennen aan deze nieuwe aanpak. De Educause schrijft bijvoorbeeld:

A MOOC can be energetic and nonlinear, frequently presenting students with multiple data streams from discussion boards, Twitter, Google+, Ning, and any number of other online sources. The resulting high level of noise from simultaneous conversations can overload some learners.

Deze MOOC-editie van '7 dingen die je moet weten over...' biedt een prima en compact zicht op het fenomeen 'massively open online course', inclusief de sterke kanten en beperkingen ervan. Het is indrukwekkend te lezen dat vaak enorme aantallen deelnemers in dit leerconcept participeren. Maar zoals gezegd vergt dit een volledig ander didactisch concept.

Educause heeft in elk geval hooggespannen verwachtingen van dit model:

the most significant contribution is the MOOC's potential to alter the relationship between learner and instructor and between academe and the wider community.

Ik heb overigens begrepen dat Nederlandse wetgeving de introductie van dit concept in ons land in de weg (onvoldoende onderscheid tussen betalende studenten en gratis deelnemende studenten). Wat zei Willem Elsschot hier nog eens over?

Dankzij een tweet van Marco Derksen (@marketingfacts) ben ik terecht gekomen op een blogpost die mij aan het denken heeft gezet. In Future of media: Community is your new business model schrijft Mathew Ingram dat organisaties dankzij sociale media grote aantallen belangstellenden aan zich kunnen binden, die vervolgens ook bereid zijn te betalen voor producten en diensten:

engaging a community can be one of the most powerful tools that companies have in an era of real-time, distributed and hyper-social media.

Ingram focust in zijn bijdrage op media, waarbij hij een aantal voorbeelden beschrijft. Ik vraag me daarbij uiteraard af of de geleerde lessen hieruit ook relevant zijn voor het hoger onderwijs.

Zijn onderwijsinstellingen in staat om communities of interest te vormen en duurzaam te faciliteren (waarvan de leden fysiek en virtueel bij elkaar komen), om daar uiteindelijk ook aan te verdienen?

Bijvoorbeeld doordat leden van de community gaan betalen voor een seminar of webconference. Of zich uiteindelijk inschrijven voor een cursus of opleiding. Voorwaarde is wel dat je, zoals Ingram schrijft, ècht investeert in communityvorming:

Slapping a turnstile on your website is a lot different than engaging with a community.

Dit impliceert m.i. dat participatie in de community beschouwd wordt als een normaal onder deel van je werk. Sommige collega's kunnen dit expliciet als taak hebben (bijvoorbeeld als moderator). Voor anderen zou het deel uit moeten maken van de overhead (net als kletsen met collega's of overleg), of beschouwd moeten worden als een vorm van professionalisering en disseminatie (of desnoods als indirecte acquisitie). Ik zie hierbij overigens weinig heil in het ontwikkelen van normeringen in tijd, aantallen bijdragen, en dergelijke.