Het verhaal is overbekend. Het wordt niks met ict in het onderwijs, omdat de docenten digital immigrants ofwel digitale allochtonen zijn. Zij zijn met andere media en middelen grootgebracht, weten dus niet hoe ze met de moderne technologieën moeten omgaan en hebben dus geen idee hoe die media en middelen in te zetten in het onderwijs.
Maar gelukkig – zeggen onderwijsgoeroes en -profeten – komt er een generatie digital natives (digitale autochtonen) aan die geboren en getogen zijn met gsm’s, smartphones, computers, MP3-spelers, videogames enzovoorts en zij zullen het allemaal wel kunnen.
Helaas, zet je schrap, de werkelijkheid is weer ingewikkelder dan het lijkt. Uit een in Technology, Pedagogy and Education gepubliceerd onderzoek blijkt dat Net-Generatie leraren-in-opleiding (ofwel lio’s geboren in de periode 1984-1989 die niets anders dan een digitale wereld kennen) niet beschikken over de benodigde kennis om ict goed in te zetten. De studie betrof de technisch-pedagogische kennis van leraren-in-opleiding, dus of ze de didactische en praktische voor- en nadelen van verschillende technologieën kenden en deze kennis konden toepassen in hun lespraktijk. De verwachting was dat deze NetGen-lio’s deskundig en vaardig zouden zijn in zaken als ontdekkend Internetleren en niet-lineair, hypertekstachtig denken en dat zij deze vaardigheden zouden (kunnen) vertalen naar hun lespraktijk. Niets bleek minder waar: hun kennis en hun vaardigheden hieromtrent was zeer beperkt. Onze digitale hoop voor de toekomst had, bijvoorbeeld, geen (goed) idee hoe sociale media zoals Facebook®, MSN’en enzovoorts ingezet kon worden om kennis te creëren, om inhoudelijk met elkaar te discussiëren en om informatiebronnen te (ver)delen. De onderzoekers concluderen dan ook dat de hoge verwachtingen over deze aankomende docenten en hun vermogen om ict te adopteren en adapteren voor hun lespraktijk ‘hoogst twijfelachtig’ is.
En hoe zit het eigenlijk met de jeugdige digitale autochtonen? Kunnen zij werkelijk ‘lezen en schrijven’ met moderne media? Saskia Brand-Gruwel (Open Universiteit) heeft veel onderzoek gedaan naar wat ze noemt de digital literacy van de huidige generatie jongeren. Deze digitale geletterdheid wordt vaak gezien als sleutel voor de zogenoemde 21ste eeuw vaardigheden (21st Century Skills; European Commission, 2002). Leerlingen zouden competent of zelfs expert zijn in het omgaan met digitale informatie en het kunnen oplossen van informatieproblemen. Ze zoeken immers niets meer op in boeken, maar alles op internet. Het onderzoek van Brand-Gruwel laat zien dat de meeste jongeren helemaal niet (zo) digikundig zijn. Het oplossen van informatieproblemen is voor hen vaak een majeur, zo niet onoverkomelijke cognitieve onderneming. Zoeken, vinden, beoordelen en verwerken van informatie is een complex cognitief proces. Dat leerlingen een veelheid aan moderne media gebruiken, betekent niet dat zij die media goed kunnen gebruiken. Vingervlugheid is niet hetzelfde als effectief gebruik. Zij kunnen wel Googlen, maar missen de informatievaardigheden om doelmatig en doeltreffend informatie te vinden en om die informatie te wegen op relevantie en juistheid. Zo krijg je werkstukken over voeding en gezondheid met geknipte en geplakte informatie van websites gesponsord door fastfoodketens of over de 16e-eeuwse natuurfilosoof (Francis Bacon) met informatie over zijn 20e eeuw schilderende naamgenoot.
En om het verhaaltje af te maken: zijn digitale autochtonen eigenlijk beter dan digitale allochtonen’ als het om leren van en met moderne digitale media? Oftewel, is het werkelijk zo slecht gesteld met de zittende generatie docenten? In British Journal of Educational Technology rapporteerden onderzoekers dat ’late baby boomers’ (geboren tussen 1951 en 1962) beter leerden, actiever omgingen met digitale informatie en beter online werkten met anderen dan ‘millenials’ (geboren na 1982).
Dat je wel eens in de keuken staat en graag snoept van lekkere gerechten, maakt je nog geen chefkok. Zoals je ook geen mediavaardige docent wordt van opgroeien in een mediarijke wereld en spelen met apparaatjes. Daar moet je toch voor doorgeleerd hebben.
Note: Deze Blog is ook in het blad Didactief (http://www.didaktief.nl/) te vinden - http://issuu.com/Didactief/docs/did_nr1_jan-feb/7
