De publicatie van het Horrizon-rapport rond deze tijd is langszamerhand een standaard terugkerend fenomeen aan het worden. Opvallend is dat de samenstellers dit jaar een duidelijke 'paradigma-shift' in het onderwijs signaleren. De verslechterde economische situatie dwingt het onderwijs daartoe.

Elk jaar publiceert The New Media Consortium een rapport waarin zij de zes belangrijkste trends op het gebied van ICT en hoger onderwijs schetsen. Een groot aantal experts analyseert belangrijke ontwikkelingen, en vat vervolgens trends samen voor de korte, middellange en lange termijn. Een verschil met andere jaren is dat je nu geregistreerd moet zijn om het rapport te kunnen downloaden.

De auteurs beschrijven weer zes key trends die voor een groot deel overeenkomen met de trends van verleden jaar. Editie 2012 van het rapport constateert nadrukkelijk een 'paradigma-shift' op het gebied van het onderwijs. Mede als gevolg van verminderde budgetten zoeken onderwijsinstellingen in online leren, hybride leren en modellen voor samenwerking naar alternatieven voor het relatief dure face-to-face onderwijs. Op het niveau van de klas signaleert men een nieuwe nadruk op meer 'challenge-based' en actief leren.

De significante uitdagingen kennen ook veel overlap met de knelpunten van 2011. Dit jaar benadrukken de auteurs ook dat institutionele drempels organisaties in de weg zitten om nieuwe technologieën op een constructieve manier binnen het onderwijs in te zetten. Het hoger onderwijs houdt te zeer vast aan de status quo, aldus het Horizon-rapport 2012. De samenstellers denken ook dat er nieuwe business modellen nodig zijn om nieuwe vormen van wetenschap te bedrijven, mogelijk te maken.

De belangrijkste technologische trends van 2012 zijn dan:

• Het toenemende gebruik van mobiele apps (korte termijn)
• Het gebruik van tablet PC's (korte termijn)
• Game-based learning (middellange termijn)
• Learning analytics (middellange termijn)
• Gesture-based computing: computers worden bediend met lichaamsbewegingen, gezichtsuitdrukkingen en stemherkenning (lange termijn)
• Het internet der dingen (alledaagse objecten zijn verbonden met het internet en bevatten 'slimme' informatie)

In vergelijking met verleden jaar is weer sprake van een lichte verschuiving in trends, en niet van trendbreuken.

Het afgelopen jaar heeft 'learning analytics' zich ontpopt tot één van de belangrijkste trends op het gebied van ICT in het onderwijs (op 10 februari van dit jaar schreef ik er voor het eerst over).

In Enter the Age of Personal Analytics laat Thomas Davenport zien dat learning analytics deel uit maken van een bredere ontwikkeling, die begonnen is op het gebied van sport. Op dit moment heb je toepassingen op het gebied van gezondheid, welzijn, werk en "general life satisfaction".

Davenport beschrijft enkele voorbeelden, onder meer op het gebied van slaap efficiency. Hij geeft zelfs een voorbeeld van een business goeroe die met behulp van drie stopwatches inventariseert waar hij zijn tijd aan besteedt: creativiteit (zoals onderzoek of boeken schrijven), doceren of overige werkzaamheden.

Dit gaat ook Davenport wat ver. Maar het illustreert wel dat "meten is weten" doorgedrongen is in tal van aspecten van ons leven. Bij learning analytics is het dan zaak er voor te waken dat deze analyses vooral ook ten dienste zijn aan de persoon, en niet aan de organisatie.